Onderzoek naar kwaliteitscultuur binnen Samen Opleiden

Voor de verdere ontwikkeling van Samen Opleiden is een sterke kwaliteitscultuur essentieel. Daarom onderzocht Anouk Pouwelse, masterstudent Onderwijswetenschappen aan de Radboud Universiteit, hoe de kwaliteitscultuur binnen Onderwijsregio Midden-Brabant zich kenmerkt en welke mogelijkheden er zijn om deze verder te versterken en duurzaam te borgen. Tijdens haar stage binnen de onderwijsregio bracht zij in kaart hoe betrokkenen kwaliteit ervaren, hoe zij samenwerken aan kwaliteitsontwikkeling en welke kansen er liggen voor verdere verbetering. Naast haar studie is Anouk werkzaam als beleidsadviseur Onderwijskwaliteit & Ontwikkeling bij Xpect013, een van de schoolbesturen binnen de onderwijsregio.

Aanleiding voor het onderzoek

Sinds 1 januari 2026 ligt de verantwoordelijkheid voor Samen Opleiden bij de onderwijsregio’s. Scholen, besturen en lerarenopleidingen zijn daardoor gezamenlijk verantwoordelijk voor het bewaken, verbeteren en borgen van de kwaliteit van het opleiden van toekomstige leraren. Voor Onderwijsregio Midden-Brabant was dit aanleiding om te onderzoeken hoe de kwaliteitscultuur binnen Samen Opleiden zich momenteel kenmerkt en waar kansen liggen voor verdere ontwikkeling.

Onderzoeksaanpak

Voor het onderzoek gebruikte Anouk een mixed-methods aanpak. Zij combineerde een literatuurstudie met vragenlijsten onder schoolopleiders, instituutsopleiders en studenten. Daarnaast voerde zij interviews met opleiders en andere betrokkenen en analyseerde zij opbrengsten uit bijeenkomsten met bestuurders, schoolleiders en opleiders. Deze combinatie van onderzoeksmethoden leverde een rijk beeld op van zowel wetenschappelijke inzichten als ervaringen uit de praktijk.

Belangrijkste bevindingen

Het onderzoek laat zien dat binnen Onderwijsregio Midden-Brabant al veel kenmerken van een kwaliteitscultuur aanwezig zijn. Betrokkenen voelen zich gezamenlijk verantwoordelijk voor de kwaliteit van Samen Opleiden, werken actief samen en investeren in reflectie, professionalisering en kennisdeling. Ook studenten zijn overwegend positief over de begeleiding die zij ontvangen binnen hun opleidingsschool.

Tegelijkertijd laat het onderzoek zien dat er mogelijkheden zijn om de kwaliteitscultuur verder te versterken. Zo zijn kwaliteitsprocessen, kwaliteitscriteria, rollen en verantwoordelijkheden nog niet overal uitgewerkt en geborgd. Ook kan de samenhang tussen kwaliteitscultuur en kwaliteitsstructuur op verschillende onderdelen verder worden versterkt.

Vijf aanbevelingen voor verdere ontwikkeling

Op basis van de onderzoeksresultaten formuleert Anouk vijf aanbevelingen om de kwaliteitscultuur binnen Samen Opleiden verder te versterken.

1. Organiseer het kwaliteitsgesprek structureel en op alle niveaus.
2. Maak rollen, verwachtingen en leerinhoud expliciet.
3. Versterk de rol van bestuur en instituut in kwaliteitssturing.
4. Richt een gezamenlijke kwaliteitscyclus in voor Samen Opleiden.
5. Geef de ontwikkelscan een betekenisvolle plek binnen deze kwaliteitscyclus.